Forsķša: rss-news.anomy.net

Opiš bréf til Morgunblašsins um RSS/XML fréttamišlun

Reykjavķk, 24. jśnķ 2002

(Uppfęrt 26.jśnķ 2002) Bréfiš hefur veriš móttekiš af Morgunblašinu og efni žess rętt af yfirvegun og meš opnum hug.
Okkur hefur ekki veriš kynnt nein endanleg nišurstaša ķ mįlinu, en allar lķkur eru į aš RSS.molar.is geti byrjaš aftur aš višhalda RSS skrįm meš fyrirsögnum Morgunblašsins, a.m.k. žar til endanleg įkvöršun žeirra liggur fyrir.

Fimmtudaginn 13. jśnķ s.l. įttu undirritašir fund meš talsmönnum Morgunblašsins (Mbl.is) um žį žjónustu sem fyrirsagnaveitan RSS.molar.is veitti lesendum Morgunblašsins.

RSS.molar.is hafa um nokkurn tķma bśiš og višhaldiš RSS skjölum sem innihalda fréttafyrirsagnir og vefslóšir frétta į vefsvęši Morgunblašsins. Fjöldi netnotenda hafa sķšan nżtt sér birtingaržjónustu RSS.molar.is til aš birta vķsanir į fréttir Morgunblašsins į eigin vefsķšum, żmist einar sér eša ķ bland viš fréttafyrirsagnir frį öšrum vefsvęšum.

Į fundinum kom m.a. fram aš Morgunblašiš óskaši eftir žvķ aš RSS.molar.is hętti aš smķša og uppfęra RSS skrįr meš fyrirsögnum Morgunblašsins žar sem Morgunblašiš vildi meina aš žarna vęri į feršinni höfundarréttarbrot og žeir ęttu rétt į greišslum fyrir allar birtingar į fyrirsögnum og linkum į sķnar fréttir. (RSS.molar.is varš viš beišni Morgunblašsins.)

Nišurstaša fundarins var jafnframt sś aš Morgunblašiš ętlar aš ķgrunda vandlega afstöšu sķna til RSS mišlunar. Ķ žvķ sambandi óskušu žeir eftir žvķ aš viš sendum žeim bréf/greinargerš žar sem mįliš vęri kynnt frį sjónarhóli mišlunaržjónustunnar RSS.molar.is og notenda hennar.

Žaš er von okkar aš žetta bréf okkar aušveldi Morgunblašinu, og öšrum sem žaš lesa, aš taka upplżsta afstöšu til nżrrar fréttamišlunartękni į borš viš RSS/XML.

Viršingarfyllst, fyrir hönd RSS.molar.is,

Mįr Örlygsson (mar@anomy.net),
Bjarni Rśnar Einarsson (bre@klaki.net)

Kaflayfirlit

RSS og RSS fréttmišlar (aggregators)

RSS er nafn į einföldu XML skjalaformi sem var hannaš įriš 1999 af Netscape og Userland Software til aš aušvelda dreifingu og birtingu į lįgmarks uppfęrslutilkynningum (fyrirsögn og linkur) fyrir fréttasķšur og önnur vefsvęši meš lifandi efni.

RSS fréttamišlar (news aggregators) eru hlutlaus hugbśnašur/žjónusta sem sękir reglulega eitt eša fleiri RSS skjöl og fylgast meš breytingum og birta ķ hvert skipti lista (fyrirsagnir og linka) yfir nżjustu breytingarnar/višbęturnar. Žegar notandi smellir į link fer hann beint inn į viškomandi fréttavef og sér fréttina ķ sķnu upprunalega og ešlilega umhverfi.

RSS fréttamišlun er žvķ žjónusta sem nżtist fólki sem fylgist daglega meš fjölmörgum vefmišlum og vill spara sér aš žurfa aš heimsękja hverja fréttasķšuna į fętur annari bara til aš sjį hvort eitthvaš hafi breyst. RSS mišlunin er žvķ veršmęt žjónusta fyrir fréttahįka og fólk sem žarf ķ starfi sķnu aš fylgjast nįiš meš miklu magni upplżsinga (t.d. blašamenn). Fréttavefirnir gręša lķka óbeint į žessu žvķ lesendur žeirra verša fyrr varir viš nżjar fréttir, eyša hlutfallslega meiri tķma ķ aš lesa įhugavert efni, og sżna almennt aukna tryggš viš viškomandi fréttastofu.

Byte.com birti nżveriš įgęta grein eftir Jon Udell, Personal RSS Aggregators, en ķ henni fjallar hann einmitt um RSS fréttamišlara, sögu žeirra og hlutverk.

John Robb er mašur sem hefur sérstakan įhuga į notkun vefsins viš žekkingaröflun og žekkingarstjórnun. Hann sér um póstlistann K-Logs (Knowledge [Web]logs), og skrifaši žar eftirfarandi grein um kosti RSS fréttamišla fyrir starfsmenn žekkingarfyrirtękja m.t.t. framleišni og tķmasparnašar: How to boost productivity by using a news aggregator.

Paolo Valdemarin bendir réttilega į eftirfarandi um RSS fréttamišla: "It's important to consider that 'set of news sources' could also mean reports generated by your accounting software, status of your servers, posts in a discussion group, orders from your e-commerce site, updates from your co-workers workflow management software."

Fyrirtęki meta "sparnašinn" viš aš nota RSS fréttaveitur ķ auknum afköstum starfsmanna sinna, en einstaklignar kunna lķka aš meta žęgindin viš žaš aš nota RSS fréttaveitur og eru tregir til aš hętta žvķ žegar žeir eru į annaš borš komnir upp į bragšiš... Eftirfarandi tilvitnun ķ orš eins netverja er dęmi um žaš:

"Eftir aš Mogginn var neyddur śt af RSS-molunum žį hef ég ekki nennt aš skoša hann. Hann var žęgilegur meš RSS og er nśna óžęgilegur ķ samanburšinum. Mogginn mį žvķ alveg vita aš hann missti einn lesanda og mjög lķklegt aš Vķsir gręši einn ķ stašinn." -- Geir Įgśstsson

Um žjónustu RSS.molar.is

RSS.molar.is veitir notendum sķnum žrjįr ašskildar žjónustur:

  1. RSS smķši - RSS.molar.is śtbżr og uppfęrir RSS fyrirsagnalista fyrir rśmlega 100 ķslensk vefsvęši (sem bśa ekki sjįlf til RSS) meš žvķ aš lesa og tślka HTML žeirra. Allt ķ allt eru žetta um 150 RSS skrįr. Sķšurnar eru allt frį heimasķšum einstaklinga upp ķ virta mišla į borš viš Vķsindavef Hįskólans, Textavarp RŚV og Vķsir.is. (Morgunblašiš var mešal žessara mišla žar til blašiš óskaši eftir aš žvķ vęri hętt.)
  2. Fréttamišlun/birting - RSS.molar.is aušveldar vefstjórum aš śtbśa og birta į eigin heimasķšum sérsnišna fyrirsagnalista sem unnir eru śr einni eša fleiri RSS skrįm sem eru ašgengilegar į Internetinu - hvort sem er śr RSS safninu sem RSS.molar.is višheldur eša beint af vefžjónum viškomandi śtgefenda. Dęmi um śtgefendur sem smķša sitt eigiš RSS eru: Mśrinn.is, Slashdot.org, Tķkin.is, Barnaland.is. o.fl. o.fl.
  3. Hugbśnašaržróun - RSS.molar.is gefur śt hugbśnaš og leišbeiningar til forritara og grśskara sem hafa įhuga į aš nżta RSS tęknina ķ eigin žįgu į sķnum vefjum. Vitaš er til žess aš einstaklingar bęši hérlendis og ķ Bandarķkjunum hafi notaš žessi forritstól og śtbśiš sķnar eigin RSS skrįr og sķna eigin RSS fréttamišla.

Notkunartölur

Vefstjórar yfir 100 mismunandi vefsķšna hafa kosiš aš birta RSS fyrirsagnalista meš hjįlp RSS.molar.is. Žar er jafnt um aš ręša sķšur fyrirtękja sem og einstaklinga - en ķ einhverjum tilfellum er um aš ręša lokašar sķšur ętlašar til einkanota.

Mikill fjöldi netnotenda sękir fyrirsagnalista frį RSS.molar.is į hverjum degi, en takmarkanir į nśverandi talningarašferš og ešli žjónustunnar kemur ķ veg fyrir aš hęgt sé aš gefa upp neinar nįkvęmar tölur ķ žvķ sambandi.

Vikuna 16. - 23. jśnķ 2002 afgreiddi RSS.molar.is 96.291 fyrirsagnalista. Žar af hefšu 56.534 (58%) innihaldiš nżjar fyrirsagnir Morgunblašsins, ef ekki hefši veriš lokaš fyrir uppfęrslur aš beišni Morgunblašsins.

Tveimur vikum fyrr, mešan fyrirsagnir Morgunblašsins voru enn virkar, voru sambęrilegar tölur 98.199 listar annarsvegar og 57.916 listar (58%) hinsvegar.

Žaš viršist žvķ į öllu aš vinsęldir birtingažjónustu RSS.molar.is hafi ekki minnkaš aš rįši žótt fyrirsagnir Morgunblašsins séu horfnar śr listunum. Žaš mį hins vegar telja vķst aš brotthvarf Morgunblašsins į eftir aš leiša til žess aš eftirspurn eftir fréttafyrirsögnum frį öšrum sambęrilegum fréttavefsvęšum mun aukast aš sama skapi.

RSS og höfundaréttur

Talsmašur Morgunblašsins gaf ķ skyn aš Morgunblašiš teldi brotiš į höfundarétti sķnum meš birtingu fréttafyrirsagna og linka į žęr, eins og RSS.molar.is gerši į žeim tķma. Nś erum viš ekki lögfręšingar, en samt (og kannski einmitt žess vegna) höfum viš įkvešnar efasemdir um žessar stašhęfingar Morgunblašsins.

A.m.k. teljum viš aš žaš geti varla talist höfundaréttarbrot aš birta staka fyrirsögn og nota til aš linka į viškomandi frétt į vefsvęši Morgunblašsins. Aš auki žykir okkur ótrślegt aš žaš brjóti ķ bįga viš höfundalög aš keyra forrit sem safnar saman fyrirsögnum og vefslóšum ķ žeim tilgangi aš bśa til marga linka į fréttir Morgumblašsins.

(Ath. aš viš fullyršum ekki aš Morgunblašiš hafi rangt fyrir sér ķ žessu mįli, heldur viljum viš bara velta upp okkar sżn į mįliš.)

Er löglegt aš nota stakar fyrirsagnir?

Viš teljum aš svo hljóti aš vera.

Ķ höfundalögum eru tilvitnanir heimilašar (14. gr.) viš "almenna kynningu", "sé [tilvitnunin] gerš innan hęfilegra marka". Žriggja til tķu orša tilvitnanir (ķ žessu tilfelli fyrirsagnir) hljóta aš teljast innan "hęfilegra marka" hvaš lengd varšar og tilgangur fréttamišla į borš viš RSS.molar.is er einmitt "almenn kynning" į hvers kyns efni į vefnum.

Ennfremur mį deila um hvort žaš aš birta fyrirsögn fréttar teljist yfirhöfuš vera tilvitnun, žvķ fyrirsögn fréttar er fullkomlega sambęrileg viš titil bókar eša tónverks. Meš žvķ aš banna birtingu fyrirsagnar fréttar ķ ritušu mįli vęri veriš aš takmarka möguleika fólks į žvķ aš tala um viškomandi frétt ķ ešlilegu mįli. (Vefslóš full af tölum og tįknum er ekki mannlęs og hentar einungis fyrir tölvur til aš sękja greinina.)

Žaš mundu t.d. fęstir sętta sig viš mega ekki nafngreina - žiš žarna vitiš, bókina sem Halldór Laxness skrifaši, žiš vitiš, sem fjallaši um bęndur, žarna ķ sveitinni, žiš vitiš...? :-)

Er löglegt aš bśa til lista yfir fyrirsagnir?

Svariš viš žessari spurningu hlżtur aš hluta til aš rįšast af žvķ hvort listinn sem heild teljist vera hugverk ķ eigu Morgunblašsins eša hvort hann teljist safn upplżsinga/stašreynda og sé žannig undanskilinn höfundarétti.

Ķ RSS skrįnni sjįlfri birtast fyrirsagnirnar og vefslóširnar ķ sömu röš og žęr birtust į vefsvęši Morgunblašsins. Žegar fyrirsagnir eru birtar ķ fyrirsagnalistum frį RSS.molar.is žį birtast žęr hins vegar sem hluti af stęrri lista ķ bland viš fyrirsagnir af öšrum vefmišlum.

Birtingaržjónustan sem slķk getur aldrei talist brjóta höfundalög žvķ hśn er ašeins hlutlaust verkfęri og hlżšir skipunum notenda sem velja sjįlfir hvaša RSS fyrirsagnalistar eru birtir.

RSS smķšažjónusta RSS.molar.is var hins vegar mögulega brotleg viš höfundarlög - ž.e. ef innihald RSS skrįnna telst vera hugverk ķ eigu Morgunblašsins.

Žekktasta (og ķ raun eina) dómsmįliš ķ Bandarķkjunum žar sem dęmt hefur veriš um réttinn til aš linka į sķšur į öšrum vefsvęšum, var TicketMaster gegn Tickets.com, en žaš mįl var dęmt Tickets.com ķ vil.

"[U.S. District Judge] Hupp said deep linking is not illegal as long as it's clear whom the linked page belongs to. 'Hyperlinking does not itself involve a violation of the Copyright Act,' Hupp said in his ruling. 'There is no deception in what is happening. This is analogous to using a library's card index to get reference to particular items, albeit faster and more efficiently.'" -- Attention Editors: Deep Link Away, Wired.com.

Mįliš er skylt Morgunblašs-RSS smķši RSS.molar.is į žann hįtt aš Tickets.com linkušu meš skipulögšum hętti inn į sölusķšur vefsvęšis TicketMaster til aš fólk gęti nżtt sér žjónustu TicketMaster į žęgilegan og ašgengilegan hįtt.

Kostir og gallar RSS fyrir Morgunblašiš

Ef mašur reynir aš leggja hlutlaust mat į žau įhrif sem žaš mundi hafa ķ för meš sér fyrir Morgunblašiš ef žeir veittu almenningi ašgang aš fyrirsögnum Mbl.is į RSS formi, žį er augljóst aš įhrifin eru bęši jįkvęš og neikvęš. Žaš er hins vegar okkar įlit aš kostirnir séu bęši fleiri og vegi mun žyngra en "gallarnir" til lengri tķma litiš.

Helstu kostir

  1. Aukin kynning - meiri sżnileiki, vķšari dreifing, etc.
  2. Bętt žjónusta viš lesendur. Žęgilegra ašgengi aš efni Morgunblašsins fyrir önnum kafna lesendur og tķmasparnašur (sérstaklega mikilvęgt fyrir starfsmenn fyrirtękja sem "stelast" til aš lesa fréttir ķ vinnunni)
  3. Birting fyrirsagna ķ RSS listum blöndušum śr mörgum įttum eykur lķkunar į žvķ aš žaš lesi fréttir jafn óšum og žęr birtast, ķ staš žess aš taka stórar lestrartarnir ķ hįdegi og/eša lok dags. Žetta eykur lķkurnar į aš "skśbb" fréttir skili sér til lesenda hratt og örugglega.
  4. RSS fyrirsagnabirting getur stušlaš aš žvķ aš ašsókn notenda dreifist jafnar yfir daginn og žannig getur dregiš śr įhrifum stórra įlagssveiflna į vélbśnaš og bandvķdd. Hvort tveggja hefur jįkvęš įhrif į rekstur tölvukerfis blašsins.
  5. Śtgįfa į gögnum į stöšlušu XML formi gefur kost į spennandi tengingum viš sérhęfšar/nįkvęmar fréttaleitarvélar starfręktar af žrišja ašila.
  6. Morgunblašiš tryggir samkeppnisstöšu sķna gagnvart öšrum mišlum sem gefa śt RSS til aš nżta sér ofangreinda kosti (sérstaklega 1 - 3).

Helstu ókostir

  1. Fólk žarf sķšur aš velja milli Morgunblašsins og annarra mišla - hęgt er aš birta fyrirsagnir Morgunblašsins og fyrirsagnir samkeppnisašilanna (t.d. RŚV eša Vķsis) į einni vefsķšu. Žetta bętir aš einhverju leyti samkeppnishęfni smęrri keppnauta.
  2. Erfitt er fyrir Morgunblašiš aš halda įfram aš rukka fyrir birtingu einfaldra fyrirsagna, žegar til eru opnir og ókeypis RSS fréttamišlar.
  3. Morgunblašiš hefur sķšur stjórn į žvķ hverjir sjį um aš mišla fréttum blašsins til lesendanna.
  4. Mbl.is neyšist til aš minnka įherslu sķna į auglżsingar į forsķšu og auka įhersluna į auglżsingar į fréttasķšunum sjįlfum.

Önnur atriši

Žótt RSS.molar.is hętti aš tślka HTML Morgunblašsvefsins og bśa til RSS śr žvķ, er ekki žar meš sagt aš "vandamįliš" sé śr sögunni. Hver sem er getur tekiš upp į žvķ aš nota sama/svipašan hugbśnaš og RSS.molar.is notar, og bśiš til (og birt) RSS fyrir Morgunblašiš. Eltingarleikurinn viš slķka heimasmķši getur oršiš tķmafrekur og ómarkviss.

Ef Morgunblašiš, hins vegar, gefur śt eigiš RSS mun nįnast enginn nenna aš hafa fyrir žvķ aš "tślka" HTML vefsins til aš fara ķ samkeppni viš žaš - žar meš gefst Morgunblašinu fęri į aš stjórna ofangreindum žįttum aš einhverju leyti.

T.d. er hęgt aš nį jafnvęgi milli kosta nr. 1 - 3 og ókosts nr. 2, meš žvķ aš lįta fréttir berast seinna inn į ókeypis RSS listann en žann sem borgaš er fyrir.

Ennfremur getur blašiš haft mismunandi magn upplżsinga ķ ókeypis og seldum RSS/XML listum til aš auka veršmęti keyptu listanna, t.d. meš žvķ aš lįta stuttan inngang frétta fylgja meš ķ seldum RSS listum, en hafa bara fyrirsögn ķ ókeypis listunum.

Hęgt vęri aš skella auglżsingum (ķ hóflegu magni) inn ķ ókeypis RSS listana (į formi fyrirsagnar og tengils į sķšu auglżsandans). Žessari ašferš fylgir sį ókostur aš hśn rżrir verulega gildi žjónustunnar og er lķkleg til aš fęla notendur frį ef henni er beitt ķ of miklu magni. Skįrri kostur vęri aš fréttasķšurnar sjįlfar sem RSSiš vķsar į innihéldu fleiri eša "įgengari" auglżsingar heldur en sķšurnar sem keyptu listarnir benda į.

Möguleikarnir ķ stöšunni eru žvķ sem nęst óžrjótandi ef menn eru tilbśnir aš taka RSS mišlun opnum örmum sem nżrri vķdd ķ vefśtgįfu og upplżsingamišlun. Žróun mįla hérlendis og śti ķ hinum stóra heimi bendir einmitt til žess aš RSS fréttamišlun sé komin til aš vera.

Nišurstaša

Meš tilkomu RSS fréttamišla į borš viš RSS.molar.is hefur opnast nż vķdd ķ mišlun og öflun hvers kyns fréttaefnis į netinu. Eins og stašan er ķ dag, žį er Morgunblašiš ekki žįtttakandi į žeim vettvangi en viš teljum aš žar verši Morgunblašiš af įhugaveršum sóknarfęrum ķ mišlun og dreifingu sķns fréttaefnis.

Eftir žvķ sem vefurinn stękkar haršnar samkeppnin um tķma og athygli lesenda, og žį veršur sķfellt mikilvęgara fyrir vefmišlana aš auka sżnileika og dreifingu sķns efnis. Žannig teljum viš aš RSS śtgįfa og mišlun sé ešlilegt skref sem Morgunblašiš og ašrir mišlar munu "neyšast" til aš taka žegar til lengri tķma er litiš. Spurningin er bara hvenęr žetta gerist og hvaša vefmišill veršur fyrstur til aš bjóša lesendum sķnum žessa žjónustu.

Žaš er žvķ mat okkar aš frjįls śtgįfa og mišlun RSS fyrirsagnalista sé eitthvaš sem Morgunblašiš ętti aš taka opnum örmum og rķša į vašiš - fyrst stóru ķslensku vefmišlanna - ķ aš gefa sjįlft śt fjölbreitt śrval RSS yfirlitslista fyrir sitt efni, sem vefstjórar geta dreift įfram gegnum sķšur sķnar, meš eša įn ašstošar RSS.molar.is.